top of page

Kraken is niet de oplossing, maar het helpt wel

12 uur geleden
3 minuten om te lezen

Column door Rense Pals, student ruimtelijke planning.


Figuur 1: Woonprotest in Amsterdam (Bron: Rense Pals, 2021)


“Die mensen verpesten de stad” is een zin die je vaak hoort als je over kraken begint. Maar hij wordt zowel door voor- als tegenstanders uitgesproken. Voorstanders vinden dat de pandjesbazen de stad verpesten door hun vastgoed leeg te laten staan. Tegenstanders van kraken vinden dat krakers een rotzooi maken van de panden die ze zichzelf toe-eigenen. Kraken is zeker geen neutrale activiteit.


Maar eerst, waar hebben we het over als het over kraken gaat? Kraken is ‘het toe-eigenen van leegstaand vastgoed zonder toestemming van de eigenaar’, meer niet. Dus ik moedig alle lezers aan om het idee van graffiti, gebroken ruiten en spandoeken even uit het hoofd te zetten. En om er direct aan toe te voegen: ja kraken is op dit moment in Nederland illegaal, maar ik denk dat dat een fout is in het Nederlandse planningssysteem die recht moet worden gezet. Het criminaliseren van kraken werd succesvol doorgevoerd via een wetsvoorstel door CDA/VVD/CU tijdens het kabinet Balkenende IV. Het werd met een nipte meerderheid (78 voor, 72 tegen) aangenomen in 2009. Kraken is expliciet illegaal sinds 1 oktober 2010.  


In de jaren daarna is er een enorme woningcrisis ontstaan door het beleid van de kabinetten die volgden. Kraken had daar mogelijk tegen kunnen helpen. Niet als oplossing, maar als signaal voor een falend beleid. Voordat mensen gaan kraken moet er al veel zijn misgegaan in het beleid voor de ruimte en de volkshuisvesting. Allereerst moeten er mensen zijn die geen woning hebben. Ten tweede moet er voor die mensen geen mogelijkheid zijn om een woning te krijgen, ofwel vanwege de beschikbaarheid, ofwel vanwege de betaalbaarheid. Ten derde moet er ruimte zijn die niet wordt benut. Pas dan is er een aantal mensen dat de beslissing maakt om een pand te kraken. Die derde voorwaarde maakt kraken voor mij een goed signaleringsmechanisme van een flinke misstap. Als het beleid tegelijkertijd te veel ruimte voor één functie heeft en te weinig ruimte voor een andere functie, dan vind ik dat slecht beleid. Partijen die kraken criminaliseerden hebben de rookmelder weggehaald (‘want die is zo vervelend’), terwijl er nog steeds brand is. 


Nu zullen er nog steeds mensen zijn die het idee van kapotte ruiten en graffiti niet uit hun hoofd hebben kunnen zetten. Misschien denk je wel dat dit beeld realiteit wordt als je kraken legaliseert, maar ik ben van mening dat er al genoeg in de wet staat om daartegen op te treden: inbraak is nog steeds strafbaar, vernieling is strafbaar, overlast is strafbaar én huisvredebreuk is strafbaar. Als kraken legaal zou worden, dan kunnen mensen niet opeens in een actief gebruikt kantoorpand de ramen ingooien en er een feest gaan geven.


Wat die mensen wel kunnen is zichzelf voorzien in hun recht op onderdak op het moment dat het overheidsbeleid faalt. Er zijn weinig signaleringsmechanismen voor falend beleid die direct (deels) een probleem oplossen. Bij kraken is dat wel degelijk zo. Dus ik moedig mensen aan om kraken weer te legaliseren en actief te helpen bij het verbeteren van het ruimtelijk beleid van ons land. Kraken hoeft niet alleen in leegstaande kantoorpanden, maar kan ook op braakliggende terreinen. Kraken hoeft niet alleen te voorzien in een woonfunctie, maar zou ook andersom kunnen werken: begin een kantoor in een leegstaande flat, begin een bakkerij in de lokale leegstaande fabriekshal. Als dit allemaal veilig en redelijk kan gebeuren zijn het alleen maar signalen naar de beleidsmakers om hun werk beter te doen.


Kraken gaat door!



Referenties



Opmerkingen

bottom of page